Zo vermijd je dat één van je kinderen na een schenking nog iets extra vraagt

11/04/2016

Als je aan elk van je kinderen een schenking doet van een gelijke waarde, kan één van hen bij je overlijden wel eens een groter deel van je erfenis opeisen. Waarom is dat het geval en hoe kan je dit vermijden?

 
Stel: je schenkt aan elk van je kinderen op hetzelfde moment een onroerend goed (huis, bouwgrond, appartement, …) van een gelijke waarde. Bij je overlijden is het ene onroerend goed evenwel meer waard geworden dan het andere. Of je geeft aan één van je kinderen een onroerend goed en schenkt aan de andere de tegenwaarde daarvan in geld. Als je overlijdt is het onroerend goed in waarde gestegen. 
 
In die gevallen kan het kind dat het onroerend goed kreeg dat bij je overlijden het minste waard is (of dat een som geld kreeg) wel eens vragen dat hij een groter deel van je erfenis krijgt. Waarom is dat zo?
 

Wat zit er in je nalatenschap?

 
Als iemand overlijdt moet de tussen zijn erfgenamen te verdelen ‘massa’ samengesteld worden. Die bestaat vooreerst uit de goederen en schulden die de overledene bij zijn overlijden heeft. Er moet verder ook rekening gehouden worden met de schenkingen die hij tijdens zijn leven deed en die ingebracht moeten worden. Er moet dus gekeken worden hoeveel er te verdelen zou zijn geweest als de overledene de in te brengen schenkingen niet gedaan zou hebben.
 
Bij het meerekenen van de schenkingen wordt een onderscheid gemaakt naargelang wat je schonk. Schonk je een geldsom aan je kind, dan wordt die bij de nalatenschap geteld ten belope van het nominale bedrag dat destijds geschonken werd. Er wordt dus geen rekening gehouden met intresten of eventuele meerwaarden die de gelden sinds de schenking opbrachten. Schonk je een onroerend goed, dan gelden er andere regels. Onroerende goederen moeten namelijk meegerekend worden aan hun waarde bij je overlijden. Dit brengt met zich dat er wel rekening gehouden wordt met de meerwaarde die de onroerende goederen kregen tussen de datum van de schenking en die van het overlijden.
 

Elk van je kinderen kan zijn deel vragen

 
Van je nalatenschap die zo is samengesteld, kan elk van je kinderen zijn deel vragen. Dit betekent meteen dat, ook al gaf je vroeger gelijke schenkingen, je kind dat het goed kreeg met (nu) de laagste waarde een groter deel van je erfenis kan vragen. Een voorbeeld kan dat verduidelijken.
 
Stel dat je drie kinderen hebt. Aan kind A en B schenk je elk een bouwgrond met een waarde van 100.000 euro. Aan kind C schenk je op hetzelfde moment een geldsom van 100.000 euro. Op het moment dat je overlijdt is de bouwgrond van kind A 150.000 euro waard geworden en de andere 120.000 euro. Daarnaast heb je bij je overlijden nog een vermogen van 230.000 euro. De te verdelen massa bedraagt in dat geval de 230.000 euro die je bij je overlijden hebt vermeerderd met de 150.000 en 120.000 euro van de gronden die je schonk en de 100.000 euro geld die je schonk. Samen gaat het dus om 600.000 euro. 
 
Elk van je kinderen erft daarvan in principe één derde zijnde 200.000 euro. Je kind dat de bouwgrond die nu 150.000 euro waard is geschonken kreeg, erft nog 50.000 euro. Je andere kind (dat de bouwgrond van nu 120.000 euro kreeg) erft nog 80.000 euro en kind C dat een bedrag van 100.000 euro in geld kreeg erft nog 100.000 euro.
 

Hoe kan je dit oplossen?

 
Heel wat mensen vinden dat deze wettelijke regeling niet ‘eerlijk’ is. Op het moment van je schenking kreeg elk kind nu eenmaal evenveel. Er bestaan een aantal mogelijke oplossingen hiervoor.  
 
Meer bepaald kan je de bouwgronden en de som geld bijvoorbeeld in onverdeeldheid aan je kinderen schenken. Je kinderen kunnen vervolgens op hun beurt uit onverdeeldheid treden. Een andere denkpiste bestaat erin te werken met een ouderlijke boedelverdeling. Heb je een voldoende groot vermogen dan kan je door te schenken buiten erfdeel ook soms dit vervelende effect van schenkingen vermijden. 
Het is alleszins aangewezen steeds het voorafgaande advies van een notaris in te winnen. 
 
 
Tekst: Jan Roodhooft, advocaat (www.ra-advocaten.be)