Kan een schenking herroepen worden?

3/05/2016

Je schenkt een onroerend goed aan één van je kinderen of aan een ander familielid. Naderhand krijg je er ruzie mee. Kan je de schenking in dat geval nog herroepen of kan je er integendeel niet meer op terugkomen?

Een aantal jaren nadat je een schenking deed, krijg je daar spijt van. Je hebt immers medische of andere kosten waar je niet op gerekend had en waardoor je vermogen flink wordt aangetast. Of je krijgt ruzie met diegene aan wie je het onroerend goed schonk. Kan je dan de schenking alsnog tegendraaien?

Het principe 

Het uitgangspunt is dat schenkingen niet kunnen worden herroepen. Eens je een schenking deed, kan je daar in principe niet meer op terugkomen. Gegeven is met andere woorden gegeven. Het is dan ook belangrijk zeer goed na te denken vooraleer je een schenking doet en daar alleen maar toe over te gaan als je zeker bent dat je niet op de schenking wil terugkomen. Overigens ligt er op dit vlak een verschil voor met wat je in je testament zet. Een testament kan je nu eenmaal altijd veranderen.

Op de regel dat je op een schenking niet kan terugkomen, bestaan niettemin enkele uitzonderingen:

 

1. Schenking tussen echtgenoten

Een schenking tussen echtgenoten kan wel worden herroepen. Als een echtgenoot tijdens het huwelijk een schenking doet aan zijn huwelijkspartner, kan hij die later altijd herroepen. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren als er later een haar in de boter komt en er sprake is van een echtscheiding. Zulke herroeping kan niet als de schenking plaatsvond in het huwelijkscontract of naar aanleiding van een wijziging van het huwelijkscontract. Na een echtscheiding kan de schenkende echtgenoot wel afstand doen van zijn recht tot herroeping. Tijdens het huwelijk kan dat niet omdat de herroepbaarheid van een schenking tussen echtgenoten van openbare orde is.

2. Voorwaarden niet voldaan
 

In de notariële akte die werd opgemaakt naar aanleiding van de schenking, kunnen aan de schenking een aantal voorwaarden worden gekoppeld. Als diegene aan wie je de schenking deed deze voorwaarden niet naleeft, kan je de schenking al eveneens in vraag stellen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als je een zogenaamde last koppelde aan de schenking en de begiftigde die niet nakwam. Zo kan het bijvoorbeeld gebeuren dat je de schenking deed onder last van de begiftigde om je een lijfrente te betalen, om in je onderhoud te voorzien en diens meer.

3. Ondankbaarheid

Je kan de schenking ook herroepen als de begiftigde zich achteraf ondankbaar opstelt. De wet somt de gevallen op waarin er van zo’n ondankbaarheid sprake kan zijn. Deze gevallen zijn bijzonder beperkt. Er moet echt al sprake zijn van bijzonder zware feiten vooraleer een ondankbaarheid kan worden weerhouden.

Je kan de schenking vooreerst herroepen als de begiftigde een aanslag op je leven heeft gepleegd. Daarnaast is een herroeping mogelijk als de begiftigde zich tegenover jou schuldig maakte aan mishandelingen, misdrijven of grove beledigingen. Zo is bijvoorbeeld in de rechtspraak een geval bekend waarin de begiftigde de schenker valselijk beschuldigde van fraude.

Tenslotte kan je de schenking herroepen als de begiftigde weigert je levensonderhoud te verstrekken. Deze  weigering moet wel onwettig zijn. Dit is bijvoorbeeld niet het geval als je als schenker niet behoeftig bent of als de begiftigde over een onvoldoende vermogen beschikt.

Naar de rechtbank 

Als je een schenking in vraag wil stellen, zal je hiervoor nagenoeg altijd een gerechtelijke procedure moeten opstarten. Doe dan ook een beroep op een advocaat die je kan adviseren over je kansen op succes. Je moet de vordering ook tijdig instellen. Zo zegt de wet dat de eis tot herroeping wegens ondankbaarheid moet ingesteld worden binnen een jaar, te rekenen van de dag van het misdrijf waarvan de schenker de begiftigde beschuldigt, of van de dag waarop het misdrijf de schenker bekend kon zijn.

  

Tekst: Jan Roodhooft, advocaat (www.ra-advocaten.be)